Kelebek kolleksiyonu yapmak; dekoratif yönünü bir kenara bırakacak olursak, belki de kelebeklerle bilimsel olarak uğraşmanın en son halkasını oluşturur. Böcekler aleminde en ilginç yaşam çevrimlerinden birine sahip olan kelebekler dünya yüzünde yaygın bir dağılım ve çeşitlilik gösterirler. Çevremizde de gördüğümüz gibi rengarenk yüzlerce çeşit kelebek var. Her birinde farklı bir renk, farklı bir kanat yapısı, farklı bir büyüklük var…

Burada sizlere kelebeklere bilimsel yaklaşmanın dışında, kelebek kolleksiyonu nasıl yapılır, kelebek koleksiyonculuğuna nasıl başlanır, kelebeklerin yakalanması, germe işlemi ve saklama koşullarından bahsedeceğim.

I. KELEBEĞİN YAKALANMASI

Kelebeği uygun bir şekilde (zarar vermeden) yakalaya bimemiz için ilk önce uygun bir kepçeye ihtiyacımız vardır.Bu kepçeyi kendimiz de imal edebiliriz. Kepçe Yapımı

İlk önce demir tel veya bakır borudan 60-70cm çapında bir çember hazırlanır ve bu da sapın içersine sokulacağı bir sap kaidesine tesbit edilir. Bu sabitleme kaynak veya kompozit yapıştırıcılarla olabilir. Sap kaidesi ile birlikte hazırlanmış olan çemberin çevresi kadar 10-15cm eninde ekstrafor kesilir ve ekstraforun bir kenarına çember çapının yaklaşık iki katı uzunluğunda düz perde tülü dikilir. Dikilen tül derinliğine doğru bir tor oluşturmak üzere konik olarak kesilir ve birleştirilerek tor oluşturulur. Torun ağzındaki ekstrafor da çemberin etrafına sarılarak dikilir. Sap kaidesine yaklaşık 1m bir sap takıldığında kelebek kepçemiz hazırdır.
Kelebek yakalamak için kepçemiz hazır olduğunda kelebek yakalamaya başlayabiliriz. Kolleksiyoncular bunun için genelde iki yöntem izlerler.

Bunlardan birincisi kelebeği direktolarak doğadan yakalamaktır. Diğeri ise bir Terrarium kurarak ya ergin kelebekten elde edilen, ya da doğadan toplanan yumurta ve/veya tırtılların uygun ortamlarda ergin hale ulaştırılması yolu ile sağlanır.
Doğadan ergin bireylerin yakalanmasında yukarda bahsedilen kepçe kullanılır. Kelebeğin nasıl yakalandığına gelince yakalamak istediğimiz kelebeği seçince peşinden koşar uygun bir zamanda kepçe ile tutarız kelebek kepçeye hapsedildiğinde kepçenin çemberi kendi ekseni etrafında yarım tur çevrilerek kelebeğin kaçması engellenir ve kelebeğin torax (gövde) kısmı zedelemeden sıkılarak öldürülür.Sıkılarak öldürülen kelebek zedelenmeden içi pamuk ile döşenmiş olan bir kutuya konur. Burada dikkat edilmesi gereken kelebeğin kutu içersinde hareket etmemesidir, Öldürülüp kutulanan kelebeklerin en kısa zamanda germe işlemine tabi tutulması gerekir çünkü uzun süre kutuda kalan kelebekler kururlar ve germe işlemi sırasında kırılabilirler.Kurumuş olan kelebekler dibi pamuk döşeli ve üzerine 4-5 kat kesilmiş kalın kurutma kağıdı serilmiş olan şişelere alttaki pamuk su ile ıslatıldıktan sonra ıslak yüzey ile temas etmeyecek şekilde konup, kapağı kapatılarak bir gece bekletilir ve yumuşayan kelebek germe işlemine tabi tutulur. Arşiv için yakalanan kelebekler ise pelur kağıdından zarflara konarak tahta bir kutu içersinde naftalinlenerek saklanır.

En sağlıklı germe işlemi kelebek yakalandıktan sonra hava şartlarına da bağlı olarak en geç 12-24 saat sonra yapılır. Kurumamış ve elastikiyetini koruyan kelebeklerde germe işlemi sırasında hareket ettirmek, istenilen formu vermek daha kolaydır.

II. GERME İŞLEMİ

Malzeme:

Germe işlemi için bazı malzemelere gerek vardır;

1- İğneler: Kelebek kolleksiyonu için ancak yurtdışında özel mağzalarda satılan iğneleri kullanabileceğimiz gibi basit ince, uzun toplu iğnelerden de yararlanabiliriz.
2- Germe tahtası: Kelebeği kanatları açıl halde tesbit edebileceğimiz düzenektir, yaklaşık 15cm eninde, 30-40cm boyunda, uzunlamasına ortasında 1cm derinliğinde, 0.5 cm eninde bir kanal bulunan, kolay iğne batabilmesi açısından oluklu karton veya balsadan imal edilmiş bir tabladır.
3- Forceps veya pens: Kelebeği ve iğneleri tutabilmek için gerekir.
4- Germe iğnesi: Germe sırasında yardımcı olması için, sivri ucu acıkta kalan, bir kaleme sokulmuş veya boş bir boruya dolgu yapışkan sureti ile tesbit edilmiş iğnedir.
5- Pelur kağıdı: Gerilmiş kelebeği tesbit etmek üzere şeritler kesmek üzere hazır bulundurulur.